Gök Medrese, Sivas

Sivas Gök Medrese, 13. yüzyıl Anadolu Selçuklu mimarisinin en olgun ve ihtişamlı örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. 1271 yılında inşa edilen yapının banisi, Vezir Sahip Ata Fahreddin Ali; dönemin sultanı III. Gıyâseddin Keyhüsrev; mimarı ise Konyalı Kālûyân’dır (Kaloyan).1

Buruciye ve Çifte Minareli Medrese ile birlikte Sivas’ın en önemli üç Selçuklu eserinden biri olan bu medrese, Evliya Çelebi tarafından “Kızıl Medrese” olarak kayda geçirilmiştir.2

Yapı, zengin taş işçiliği, anıtsal taç kapısı ve firuze (turkuaz) çinileriyle dikkat çekmektedir. Batı cephesinde yer alan mermer taç kapı, derin şevleri ve karmaşık geometrik düzeniyle ışık-gölge kontrastları oluşturarak Selçuklu portalinin ulaştığı estetik ve teknik zirveyi yansıtmaktadır. Taç kapının iki yanında yükselen, 25 metre yüksekliğindeki tuğla minareler, firuze çinilerle kaplıdır.

Taş Bezemeler: Taç kapı ve minare kaideleri üzerinde, hayat ağacı, girift geometrik desenler ve rumîler gibi bitkisel motiflerin yanı sıra koç, tilki, boğa, at ve fil gibi hayvan başı figürleri işlenmiştir. Bu figür grubunun, Türk kültür tarihinde önemli bir yere sahip olan 12 Hayvanlı Türk Takvimi ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Çini Programı: Yapıya adını veren firuze çiniler, avluyu çevreleyen eyvanlarda, mescit bölümünün kubbesinde ve mihrabında yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Bu çini kaplamalar, dönemin renk anlayışını ve sır tekniklerinin gelişmişliğini göstermektedir.

İşlevsel Tarihçe ve Koruma: Medrese, 1926 yılına kadar dini ilimlerin okutulduğu bir eğitim kurumu olarak hizmet vermiştir. 1934-1967 yılları arasında Sivas Müzesi olarak kullanılmış, ardından bir süre imam-hatip okulu işlevini sürdürmüştür. Yapı, 1978, 1990’lı yıllar ve 2020’de kapsamlı restorasyon çalışmalarından geçmiştir. Günümüzde bir Vakıf Müzesi olarak hizmet vermekte olan Sivas Gök Medrese, Anadolu’daki diğer Selçuklu medreseleri ile birlikte UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bulunmaktadır.

Kaynak