Tatlarin Yeralti Sehriziyaret rehberi.

Giriş Ücretsiz Mayıs ayında sabah 08.45 gibi gittik. Görevli var içeriyi açıp gösteriyor. Ziyaret Saatleri 08.00-17.00 olarak yazıyor (yaz kış değişiklik gösterebilir) Pazartesi kapalı yazıyor İnternet sitesinde. İlk olarak 1975 yılında tespit edilmiş ve 1991 yılında ziyarete açılmıştır. Pek çok kilise bulunmakta ancak bunların büyük bir bölümü doğal nedenlerle yıkılmıştır. Oldukça geniş alanlara yayılmış, ancak küçük bir kısmı temizlenebilmiştir. Halen iki katı gezilebilmektedir. Mekânların büyüklüğü, erzak depolarının sayısının ve kiliselerin çokluğu normal bir yer altı yerleşiminden ziyade askeri garnizon ya da manastır olduğunu düşündürmektedir. Girişten 15 metre uzunluğundaki kavisli koridor vasıtasıyla dikdörtgen planlı geniş bir mekâna ulaşılır. 1,5 metre çapında ortası delikli bir sürgü taşı bu mekânın giriş-çıkışının kontrol altına alınmasını sağlamaktadır. Sağ taraftaki nişin içinden aşağıya doğru oyulan ve halk tarafından “zindan“olarak adlandırılan mekânda 3 iskelet bulunmuştur. Tuvaletin de yer aldığı bu ana mekânın sağ tarafında kiler-mutfak bulunmaktadır. Bu alanın Roma döneminde mezarlık alanı, Bizans döneminde de kiler olarak kullanılmış olması düşünülmektedir. Çünkü bu alandaki nişler yöredeki Roma Dönemi kaya mezarlarındaki ölülerin yatırıldığı nişlerden farksızdır. Ancak daha sonraki dönemlerde bu nişlerin tabanları oyulmuş ve içine erzak konulmuştur. En önemli özelliği diğer yeraltı şehirlerinde pek bulunamayan tuvalete sahip olmasıdır. Yukarıdaki katta olduğu gibi tuvalete “L” biçimindeki bir koridor vasıtasıyla gidilir. (tuvaletlerin “L” biçiminde olması kokuyu önlemek için olabilir.) Kilisenin oldukça iyi korunmuş olan fresklerindeki sahneler bantlarla birbirinden ayrılmıştır. Zemininde koyu gri; tasvirlerinde ise mor, hardal ve kırmızı renkler kullanılmıştır.

Tesadüfen gördüğümüz tabela sonrası gidip iki günlük gezimizin en görülmeye değer tarihi yerdi bizim için :) bol bol adrenalin ve yapıta hayranlık ile gezdik panik atak gibi sıkıntılarınız varsa içerde ki 100m’lik geçite kesinlikle girmeyin derim :)

Kapadokya’nın tüm yeraltı şehirleri gibi bu yeraltı şehrinin de kimler tarafından, ne zaman yapıldığı bilinmiyor. Araştırmalara göre Hititler, Frigyalılar, Romalılar, Bizanslılar derken özellikle ilk Hristiyanları saklayan şehirler binlerce hikayenin ve efsanenin de doğum yeri. Dışardan gelen tehlikelere karşı korunmak ve barınmak amacını güden bu gizli şehirlerin günümüzün büyük ilçelerinin nüfus kadar insanı koruduğu da tarihçiler tarafından kabul edilen bir gerçek. İlk kez 1975 yılında keşfedilen Tatlarin Yeraltı Şehri’nin bir kısmının temizlenerek turizme açıldığı tarih ise 1991. Tatlarin Kasabası’nda köy halkının ‘Kale’ olarak adlandırdığı bir tepede bulunan yeraltı şehrinin günümüzde sadece temizlenen 2 katı gezilebilmekte. Gerçek büyüklüğü ise gezilebilen bu alanın oldukça fazlası ve zaman ilerleyip tamamı temizlenince ortaya çıkacak. Orijinal girişi yıkılmış olan Tatlarin Yeraltı Şehri’ne 15 metre uzunluğunda bir tünelden giriliyor. Tünel, girişinde kilit taşı olan oldukça büyük bir salona açılıyor. Kapadokya yeraltı şehirlerinde sıklıkla karşılaşılan devasa büyüklükteki kilit taşı ya da bir diğer tanımla sürgü taşı tehlikeye karşı alınmış akıllıca bir önlem. Öyle ki bir tehdit karşısında kapıya doğru itilerek girişi kapatabiliyor ve sadece içeriden açılabiliyor. Tünelden girilen salonun sağ tarafındaki nişin içinde 3 iskelet bulunmasından dolayı Roma döneminde ölülerin gömüldüğü alan ya da bir zindan olduğu, bu nişin daha sonra derinleştirilerek erzak çukurlarına dönüştürülmesinden dolayı da Bizans döneminde kiler, mutfak olarak kullanılan alan olduğu düşünülüyor. Yine yeraltı şehirlerinin olmazsa olmazı havalandırma deliklerinden bu salonda da görülüyor. Bir taraftaki dar tünelden ise başka bir büyük odaya geçiliyor. Yeraltı şehrinin ikinci girişinde ahır bulunuyor. Ahırların çıkışa yakın olmasının nedeni ise hayvanların kolay tahliye edilebilmeleri. Ahırın daha önceden erzak deposu olduğu tabanındaki 5 adet ambardan anlaşılıyor. Sütunlarla desteklenen büyük alanın tavanında diğer mekanlara ulaşımı sağlayan havalandırma bacaları bulunuyor. İki büyük mekan arasındaki bağlantıda yine dar bir koridor ve dev bir sürgü taşı bulunuyor.

Avanos'tan Ankara'ya dönerken henüz Nevşehir'den çıkmadan kahverengi tabelasını görüp gitmeye karar verdik. Öncelikle bi 7-8 dk kadar navigasyonun gösterdiği şekilde gidip daha sonra yol üzerindeki tabelaları takip edin. Navigasyon şehrin üst tarafına çıkarıyor ve araç için hiç uygun bir yol değil. Şehrin girişinde ücretsiz otopark mevcut, şehre giriş de ücretsiz. 2 tane görevli vardı. 1 tanesi bize rehberlik etti, çalışanlar yardımsever. Şehrin girişinin yan tarafında çok güzel bir kilise var, duvarlarında Hz.İsa ile ilgili çok güzel tasvirler var oldukça iyi korunmuşlar. Ama bu alanda fotoğraf çekimi yasak, yeraltı şehri ise askeri garnizon ve sığınak olarak kullanılmış bu yüzden biraz küçük ama kompakt sadece gerekli yapılar var. İlk katında tuvalet var (kaymaklı, derin kuyu ve öz konak yeraltı şehirlerinde bu yoktu.) Zindan, tuzak, su kuyusu, havalandırma bacası, mezarlık (morg olarak kullanılmış) gibi yapılar var. Dar ve merdivenli tünelden bir alt kata iniliyor geniş bir oda ve yine bir tuvalet var. Son olarak 100m uzunluğunda başlarda eğilerek ilerleyebileceğiniz, ortalarına doğru yüksekliği 50 cm'e kadar düşen sadece emekleyerek ilerleyebileceğiniz, alt kata inen bir tünel daha var. Tünelin ucunda da yine geniş bir yaşam alanı var. Mutlaka gidip görmelisiniz.