Oinoanda Örenyeriziyaret rehberi.

Oinoanda, (Oenoanda) bir yerleşim adı olarak ilk kez Hitit metinlerinde geçer. Ancak antik kentten günümüze ulaşan kalıntıların en erkeni MÖ 3'üncü yüzyıldan daha önceye tarihlenemez. Kentin kuruluşuna dair mitoloji de günümüzde bilinmemektedir. Oenoanda asıl ününü MS 2'nci yüzyılın ilk yarısında kentte yaşamış Epikürcü filozof Diogenes’e borçludur. Diogenes düşüncelerini uzun bir yazıt halinde kentteki kuzey stoanın duvarlarına kazımıştır. Ancak yapı yıkılıp parçalar dağıtılınca kentin her yerinde bu yazıttan parçalar görmek mümkündür. Antik kentten günümüze ulaşan en erken kalıntı kentin güneyinde yer alan ve MÖ 200’lü yıllara tarihlenen sur duvarlarıdır. Sur duvarı son derece güzel taş işçiliği ve beşken kulesi ile dikkat çekicidir. Roma Dönemi'nde şehre yukarı agorayı tepeden görecek konumda inşa edilen ve muhtemelen Augustos Dönemi'ne ait dorik bir tapınak inşa edilmiştir. Bu yapının içinde imparator Augustos için yazılmış bir yazıt parçası ele geçmiştir. MS 70 yıllarından itibaren Flavius Dönemi'nde yukarı agoraya çıkan yolun güneyine şehirdeki iki gymnasiume, hamam kompleksinin küçük alanı inşa edilmiştir. Büyük gymnasium- hamam kompleksi ise MS 140’larda kısmen Rhodiapolis’li Opramoas tarafından bağışlanan paralar ile yukarı agoranın batısına yapılmıştır. Yapıya daha sonra III. yüzyıl başlarında sütunlu bir avlu eklenmiş ve yapı imparator Septimus Severus ile Caracalla’ya adanmıştır. Şehrin güneyindeki su kemeri de olasılıkla Flaviuslar Dönemi'nde yapılmıştır. Alıntı: Türkiye Kültür Portalı

Yolu olmayan nadir antik kentlerden biri. Yaklaşık 50 dakikalık yokuş patika yolun sonunda ulaşılmaktadır. Oinoanda, (Oenoanda) bir yerleşim adı olarak ilk kez Hitit metinlerinde geçer. Ancak antik kentten günümüze ulaşan kalıntıların en erkeni MÖ 3'üncü yüzyıldan daha önceye tarihlenemez. Antik kaynaklar kentin kuruluşunu Pisidyalı Termessoslulara dayandırır. Oenoanda asıl ününü MS 2'nci yüzyılın ilk yarısında kentte yaşamış Epikürcü filozof Diogenes’e borçludur. Diogenes düşüncelerini uzun bir yazıt halinde kentteki kuzey stoanın duvarlarına kazımıştır. Şimdiye kadar bilinen en uzun antik Yunanca yazıt, 25 bin harften oluşuyor ve burada bulundu. M.S 2. Yüzyılda yazılmış ve geç antik dönemde sur duvarı inşa etmek için sökülüp kullanılmış. 1400 metre yüksekliktedir. Luvice vanda ülke anlamına, Oinos ise grekçe şarap yani Şarap Ülkesi demektir. Nd, nt, ss gibi takıları olan isimler Luvi kökenli. Antik kentten günümüze ulaşan en erken kalıntı kentin güneyinde yer alan ve MÖ 200’lü yıllara tarihlenen sur duvarlarıdır. Sur duvarı son derece güzel taş işçiliği ve beşken kulesi ile dikkat çekicidir. Roma Dönemi'nde şehre yukarı agorayı tepeden görecek konumda inşa edilen ve muhtemelen Augustos Dönemi'ne ait dorik bir tapınak inşa edilmiştir. Bu yapının içinde imparator Augustos için yazılmış bir yazıt parçası ele geçmiştir. MS 70 yıllarından itibaren Flavius Dönemi'nde yukarı agoraya çıkan yolun güneyine şehirdeki iki gymnasiume, hamam kompleksinin küçük alanı inşa edilmiştir. Büyük gymnasium- hamam kompleksi ise MS 140’larda kısmen Rhodiapolis’li Opramoas tarafından bağışlanan paralar ile yukarı agoranın batısına yapılmıştır. Yapıya daha sonra III. yüzyıl başlarında sütunlu bir avlu eklenmiş ve yapı imparator Septimus Severus ile Caracalla’ya adanmıştır. Şehrin güneyindeki su kemeri de olasılıkla Flaviuslar Dönemi'nde yapılmıştır.Oinoanda MÖ 2. yüzyılda Kibyra, Bubon, Balbura şehirleriye dörtlü ittifak (tetrapolis) kurmuş, bu ittifakta Romalı komutan Lucius Licinius Murena tarafından MÖ 84 yılında sona erdirilmiştir. Erken Bizans Dönemi'nde şehir, en büyüğü aşağı agoranın doğusunda, tapınağın yerine inşa edilen kiliselerin yapına tanıklık etmiştir. Kent tepe yamaçlarına inşa edilen mezarlar ile çevrilidir. Tarihlenen mezarların hemen hemen tümü Roma Dönemi'ne aittir. Bunların en büyüğü MS 2'nci yüzyılın ikinci yarısına Licinnia Flavilla tarafından yaptırılan Hereon'dur. Bu anıt mezarda birinci Flavilla’nın ailesinin soyağacını veren bir yazıt yer almaktadır. Bu yazıtta Roma Dönemi'nin Likya seçkinlerini tanımamız mümkün olmaktadır. Kentin doğusundaki Seki Beldesi'nin kuzey kısmında Seki Çayı kenarında bir höyük bulunmaktadır. Eceler Höyük olarak bilinen bu höyük yüzey buluntularına göre Kalkolitik Dönem'den Roma’ya kadar geniş bir zaman dilimi içersinde iskan görmüştür. Oenoanda’nın erken yerleşiminin de burada olduğu tahmin edilmektedir. Agora'nın tamamen taş ile kaplı olması çok sık görülen bir şey değil örnek olarak Sagalassos Antik kentinde var. Genellikle toprak olur çarşı pazar kurulur, bir takım kazıklar çakılır. Sebebi ise yoğun kar alan yerlerde kar eridiğinde tamamen balçık olmasını engellemek amacıyla yapılmış olmalıdır. Doğu Roma dönemine ait toplam 4 kilise kalıntısı saptanmıştır. Tiyatro Helenistik dönemde yapılmış sahne binası çok büyük buna karşın tiyatro küçük kalmıştır. Sebebi sonradan yapılmasından kaynaklı. Hiçbir antik kentte göremeyeceğiniz kadar iyi korunmuş poligonal sur duvarı, kulesi, ok atma mazgalları, seyirdim yeri ve merdivenleri var. Oinoandalı Diogenes "Biri saf bir niyetle sorsa dürüstlükten kimin ne çıkarı olur mutlaka ki ondan insanlığın çıkarı olur."

Kentin kuruluşuna dair mitoloji de günümüzde bilinmemektedir. Oenoanda asıl ününü M.S. 2'nci yüzyılın ilk yarısında kentte yaşamış Epikürcü filozof Diogenes’e borçludur. Diogenes düşüncelerini uzun bir yazıt halinde kentteki kuzey stoanın duvarlarına kazımıştır. Ancak yapı yıkılıp parçalar dağıtılınca kentin her yerinde bu yazıttan parçalar görmek mümkündür. Kent tepe yamaçlarına inşa edilen mezarlar ile çevrilidir. Tarihlenen mezarların hemen hemen tümü Roma Dönemi'ne aittir. Bunların en büyüğü M.S. 2'nci yüzyılın ikinci yarısına Licinnia Flavilla tarafından yaptırılan Hereon'dur. Bu anıt mezarda birinci Flavilla’nın ailesinin soyağacını veren bir yazıt yer almaktadır. Bu yazıtta Roma Dönemi'nin Likya seçkinlerini tanımamız mümkün olmaktadır.

Düzenlenmiş örwn yeri olmadığı için, yetkililerden izin almadan antik kente girmemek en iyisi. Zorlu arazi koşulları ve güvenlik önlemleri var.