Kurşunlu Camiiziyaret rehberi.

Lale Devri'nin ünlü sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa tarafından 1726 yılında inşa ettirilen külliye; cami, medrese, kervansaray, sıbyan mektebi, imaret, hamam ve iki çeşmeden oluşmaktadır. Doğum yeri olan Niğde sancağı kazalarından Ürgüp’e bağlı Muşkara köyünün adı, bu külliyenin tamamlanmasından sonra Nevşehir olarak değiştirilmiştir. Gelişmesi için çeşitli idarî değişiklikler de yapmış, Ürgüp’te kurulan pazarı buraya taşımış ve Nevşehir’i kaza merkezi haline getirmiştir. Ayrıca halkın bütün vergilerinin kendi vakfından ödenmesini sağlayıp burada yaşamayı cazip hale getirdiği gibi nüfusunu arttırmak için civarda yaşayan aşiretleri ve Kayseri’ye sonradan yerleşen zenginleri iskân etmiştir. Külliyenin arsası için köyün dışında bulunan Çifte Han’ın civarındaki harman yerleri sahiplerinden satın alınmıştır. İnşaatta çalışacak ustalar, Hassa mimarbaşı Mehmed Ağa ve bina emini İsmet Ağazâde Seyyid Mustafa Ağa ile birlikte İstanbul’dan gönderilmiştir. İbrâhim Paşa mimarbaşıya, bina eminine ve Muşkara kadısına yazdığı bir hükümle, külliyenin inşaatı için Gebze’de Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’ni inceledikten sonra yola devam etmelerini emretmiş ve onlardan inşaata İstanbul’daki külliye yapıları kadar özen göstermelerini istemiş ve yalılarını yapan Serkis Kalfa’yı kontrol için göndermiştir. Eğimli bir araziye konumlandırılan cami kare planlı, yörede çıkarılan kalker taşlarından kesme taş örgülü beden duvarlarında, içte kubbeden gelen yüklerin alındığı kısımlarda sütun görünümü verilmiş altı adet geniş yivli, yarım daire kesitli gömme ayak bulunmaktadır. Onaltıgen planlı bir gövdeye sahip olan ve barok özellikler gösteren empire (ampir) üslûbunda tezyin edilmiş şerefesiyle minarenin 19. yüzyılda tamir edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Medrese bugün Damad İbrâhim Paşa Halk Kütüphanesi adıyla kütüphane olarak kullanılmaktadır. Duvarlarında ve kubbesinde Lâle Devri kalem işlerinden güzel örnekler bulunan baş odada ocak yoktur. Duvarlarda beş kitap nişi, güney duvarında nişle kapı arasında mermerden üst üste yerleştirilmiş dört adet kedi gözü ve alt sıra pencerelerle tepe pencereleri arasında odayı çepeçevre kuşatan bir ahşap sergen bulunur. İmaret günümüzde de aşevi olarak kullanılmaktadır. Sıbyan Mektebi halen Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı tarafından erzak deposu olarak kullanılmaktadır. Hamam bugün de erkeklere hizmet veren hamamın soğukluk kısmı, iki yanında basık beşik tonozla örtülü birer oda bulunan giriş eyvanı ve bunların açıldığı kubbe örtülü kare bir mekândan oluşur. Kervansaray cami avlusunun altında tasarlanmıştır. İki kısımdan oluşan büyük bölümü cami avlusunun oturduğu kayanın içine oyulmuştur. Külliyede tezyinata en çok camide ve medrese baş odasında rastlanmaktadır. Süsleme unsuru olarak kalem işi ve taş başta olmak üzere ahşap, vitray, alçı ve çok az sayıda çini kullanılmıştır. Motifler Lâle Devri’ne has natüralist üslûpta çiçek, kıvrık sap ve yaprak düzenlemelerinden oluşur. En yoğun bezeme türü olan kalem işine caminin harem ve son cemaat yeriyle şadırvan ve medrese baş odasında rastlanmaktadır.

Burası nevşehirli damat ibrahim paşa tarafından yapıtırılan bir ibadethane. Cami tadilattan geçmiş ve ulaşılması kolay bir yerde. Çok fazla ziyaretçisi var. Küçük bir cami. Sanırım padişah tarafından yaptırılmadıgı için küçük. Etrafında hamam ve yemekhane de var. Fakirlere yemek veriliyor. Ben burayı sevdim. Nevşehire yolunuz düşerse ziyaret etmenizi tavsiye ederim.

Camii oldukça büyük barok tarzlı ile yapılmış süslemeleri ve taş oymacılığı özenle yapılmış ve Nevşehir'in biraz tepelik alanda olması gelmenizi tavsiye ederim.

Lale devrinin güzelliklerini ihtiva eden ve ziyarete değer bir mabed. Emeği geçenlere binler rahmet ve dua...