Aya İriniziyaret rehberi.

Restorasyonu bitmeden gelmeniz çok mantıklı olmayacaktır. Sadece bazı kısımları açık. Buna rağmen ücreti biraz fazla. Müze kart geçmez. Doğu Roma İmparatorluğunun devlet bütçesiyle yapılmış ilk Kilisesidir. Konstantin, şehri yeniden kurarken kendi adına bir forum, saray ve hipodromun yanı sıra, 330`larda Roma tapınaklarının üzerine ahşap biçimde inşa ettirir. Aya İrini ya da Hagia Eirene`nin sözlükteki anlamı `Kutsal Barış`; ama aynı zamanda da, aynı yüzyılda yaşamış bir azize. Azizenin gerçek adı Penelope`dir. Hıristiyanlığı yaymaya çalışır. Putperestler tarafından yılanlarla dolu bir kuyuya atılır ancak ölmez. Taşlanır, atlara bağlanıp sürüklenir; yine de ölmez. Mucizelerin sonunda putperestler Hristiyan olur. Doğu Roma dan günümüze kalan atriumlu (eski Roma tapınaklarının ortasındaki çevresi revaklı bir avludur.) tek kilisedir. Ahşap ilk kilise, 532`de yanmış. İmparator Justinianos, çok tanrılı inancı kesinlikle yasaklayınca ayaklanan halk, Zeus`a sığınarak hem Ayasofya`yı, hem de Aya İrini Kilisesi`ni yakmış. Justinianos, Ayasofya ve Aya İrini`yi yeniden yaptırmış. Ancak 564`te bir kez daha yanmış. İki yangından sonra, bu defa depremlerle sallanmış. Yani kilise üç kez onarılmış. Osmanlı sultanı II. Mehmet, İstanbul`a girip yeni bir dönemi başlatır. Yapımına başlanan Topkapı Sarayı`nın dış duvarları, Ayasofya ve Aya İrini`nin arasından geçer. Aya İrini bir süre sonra silâhların bakım ve onarımının yapıldığı iç cephane olur. Osmanlı`nın ilk müzesidir. Depodaki silâhlar antika olunca 19. yy.`da ilk müze burada açılır. Galerilerine çıkışı sağlayan çift kanatlı merdivenler o sıra yapılır. Osmanlı Devleti, ana kapıdaki 1726 tarihli kitabeyi ve merdiveni ekler. Eski depremler sırasında Bizans`ta ikonalar, dinen yasaklandığı için onarımlarda duvarlar süslemesiz bırakılmış. Bugün, Osmanlı`nın üzerine bir bayrak asarak kapattığı apsis yarım kubbesindeki İsa`yı simgeleyen haç ve haçın altında İsa`nın çarmıha gerildiği Golgota Tepesi`ni simgeleyen birkaç basamaklı kürsü çizimi dışında bir motif kalmıştır. Osmanlı döneminde her kilise camiye çevrilmiyordu. Burada da cami ihtiyacı olmadığından çevirilmemiştir. Üç nefli bazilikal planlı yapı, ana mekân (naos), narteks (giriş) ve atrium (avlu) olarak üç bölümden oluşur. Apsis yarım kubbesinde altın yaldızlı mozaik zemin üzerine geniş kollu bir haç, apsis kemerinde Tevrat’tan alınmış “yeryüzünde yaptığı güzel icraatla cennet mekânına yükselişini sağlayanın adı Tanrı’dır” anlamına gelen bir yazı bulunur.

Müzekart geçerli değil. Tarihe ilginiz yoksa dikkatinizi çekecek bir yer değil. Silah deposu olarak kullanılmış bir yer.

Kaymakamlığı AYA İRİNİ MÜZESİ 4. yüzyılda inşa edilen Aya İrini Kilisesi, 532 yılında geçirdiği yangın sonrasında Doğu Roma İmparatoru Justinianus tarafından 548 yılında yeniden yaptırılmıştır. Üç nefli bazilikal planlı yapı, ana mekân (naos), narteks (giriş) ve atrium (avlu) olarak üç bölümden oluşur. Apsis yarım kubbesinde altın yaldızlı mozaik zemin üzerine geniş kollu bir haç, apsis kemerinde Tevrat’tan alınmış “yeryüzünde yaptığı güzel icraatla cennet mekânına yükselişini sağlayanın adı Tanrı’dır” anlamına gelen bir yazı bulunur. İstanbul’un fethinden sonra camiye çevrilmediği için mekânın içinde ve dışında çok fazla değişiklik yapılmamış, silah ve ganimetlerin depolandığı yer olarak kullanıldığından “Cebehane” adını almıştır. III. Ahmed döneminde yapılan giriş revakında iki onarım kitabesi yer alır. 1726 tarihli bu kitabeden yapının Darü’l-Esliha olarak onarıldığı ve burada depolanan silahların düzenlenerek, adeta bir silah müzesi durumuna getirildiği anlaşılmaktadır. Revaktaki ikinci kitabe 1744 tarihlidir ve bu kitabeden de yapının I. Mahmud döneminde yapılan onarımlar sonrasında yeniden Cebehane haline getirildiği anlaşılmaktadır. 19. yüzyılda “Harbiye Ambarı” adıyla depo işlevi devam eden yapı, 1846 yılında, Tophane Müşiri Fethi Ahmed Paşa’nın girişimiyle Mecma-i Esliha-i Atika ve Mecma-i Âsâr-ı Atika (Eski Silahlar ve Eski Eserler Müzesi) adıyla iki bölüm halinde bir müzeye dönüştürülmüştür. Daha sonra yeniden depo haline gelen yapı, 1908-1940 yılları arasında Askeri Müze olarak kullanılmıştır.

Tam giriş bileti 200₺ ve müzekart geçmiyor. Bilet aldığımız kısımda görevli olan şahıs turistlere de böyle davranıyorsa onu oradan alın derim, biraz terbiye ve üslup öğretirsiniz. Zaten işinden pek memnun gibi durmuyor. Bilet sırası uzundu erken saat olmasına rağmen ve biz çıkarken daha da uzamıştı. İçeride birçok bölüm kapalı. Gezilebilecek neredeyse hiçbir yer yok. Gördüğümüz tüm kısımları da fotoğraflara ekledim, farklı pek bir şey görmeyeceksiniz gittiğinizde. 7 yıl önce eklenen fotoğraflar gördüm burada ama o hâlinden eser yok. Bez parçaları gerilmişti her yere. Çok bakımsız görünüyor, ilgilenilmemiş gibi. Kiliseye benzer bir yanı kalmamış zaten.