Topçuzade Mehmet Ağa Çeşmesi

Ayan Topçuzâde Mehmed Ağa tarafından 1803 yılında Konuralp (Üskübü) meydanına yaptırılmıştı. Arşiv kayıtlarında çeşmeyle ilgili herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır. Yol yapımı nedeniyle ilk yerinden kaldırılan çeşme Konuralp Çay Bahçesinin meydana bakan yüzüne nakledilmişti. 2000’li yıllarda çay bahçesinin yıkımı sırasında ortadan kalkan caminin kalıntıları bugünkü yerine taşınmıştır.

Kitabesi;

“Topçuzâde gavsına müdelleldir bu hayrât

Mehmed Ağa himmeti ile bu çeşme buldu hayât

1218’ de cârî oldu mâü’l-habbât”

Kaynak: Batı Karadeniz’de Antik Bir Osmanlı Kenti: Prusias Ad Hypium, Üskübü (Konuralp), Zeynel Özlü

Çeşmenin günümüze ulaşan parçaları ve eski görsellerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda, yapının bağımsız dört cepheli bir meydan çeşmesi olarak inşa edildiği anlaşılmaktadır. Günümüzdeki kitabeli cephenin ölçüleri yükseklik: 1.62 m., genişlik: 2.35 m. şeklindedir. Bu cephede, 30 cm. genişliğinde ve ortadaki daha yüksek tutulmuş kaş kemer formunda yüzeysel üç niş yer almaktadır. Her nişin içinde birer adet lüle bulunmaktadır. Ortadaki nişte, diğerlerinden farklı olarak iki sıra halinde kaş kemer uygulaması görülmektedir. Sağ ve sol taraftaki nişlerin alınlık kısımlarında ise kemer formuna atfen oluşturulmuş kabartmalar yer almaktadır. En sağdaki nişin üst kısmına denk gelen noktada, fazla suyun tahliyesini sağlamak amacıyla açılmış bir gider yolu bulunmaktadır. Ayrıca, ön yüze niş görünümü kazandıran sivri kemerli form yıkılmıştır. Fakat kemer izleri görülebilmektedir. Çeşmenin doğu cephesi, 1.26 m. yükseklik ve 1.15 m. genişliğe sahiptir. Bu cephede de sivri kemer uygulamasının izleri gözlemlenmektedir. Alt bölümde, kitabeli cephede olduğu gibi 30 cm. genişliğinde bir niş yer almakta olup, ortasında bir lüle bulunmaktadır. Batı kanadı ise 1.26 x 1.04 m. ölçülerinde olup, benzer mimari uygulamalara sahiptir. Eski görsellerden, çeşmenin üst örtüsünün düz dam şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Yapının inşasında dikdörtgen kesitli iri taş bloklar kullanılmıştır. Çeşme, süsleme açısından sade bir görünüme sahiptir. Cephelerde ele alınan kaş kemer formundaki yüzeysel nişler ve bu nişlerin üzerindeki bazı detaylar, yapıdaki nadir hareketliliği sağlayan unsurlardır.

Kaynak: Okumuş, Erdal, Düzce’deki Türk Dönemi Çeşmeleri, Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl: 15, Sayı: 1, 2025, s. 54.

Kaynak