Tezveren Sultan Türbesi

Samanpazarı semtinde Esen Park’ın arka kısmında, inceleme tarihimizden iki ay önceye kadar bir mezar başında ve mezarın etrafında çepçevre olmuş yüzlerce mum yakılıyordu. Bu mezarın etrafı evlerle çevrili ve birkaç evin bahçesinde bulunuyor. Komşular bu yatıra sevgi ve saygı duyuyorlar, Dede’ye yakınlıktan memnun oluyorlar. Yangın tehlikesi dolayısiyle, itfaiyenin müracaatı üzerine mum adağına mâni olunmak istenildi. Resmi makamların buyruğu ile Tezveren Dede mezarının baş ve ayak ucundaki yuvarlak taşlar (Fotoğraf 10) kaldırılarak bir kenara bırakıldı. Lâkin bu müdahaleye rağmen, toprakla bir seviyeye indirilen, şeklen çok basit bir hale getirilen mezara gene ziyaretler devam etmektedir. Yalnız, mumlar, yandaki evde oturan şahıslara rica edilmek ve o şahıslar çok zaman tanımadığı kimselerin hatırlarını kırmayarak kendi evlerinde yakılmaktadır. Şu duruma göre mum adayanlar mezar çevresinde yakılmamasım, yatırdan 15-20 metre kadar örtedeki evde de yakılmasını tabii görüyorlar. Bu ışık yakmağı kendi evlerinde değil de ona yakın bir evde yakmağı tercih ediyorlar.

Mum adayanlar niçin adadıklarını bilmiyorlar. Adanılan mum bilhassa cuma günleri yakılıyor. Ziyaret her gün olabiliyor. Genç, kadın, erkek geliyorlar. Her çeşit dilek için geliniyor. Adakların esasına mum teşkil ediyor.

Burada yatan zatın kim olduğuna dair inanılır bir bilgi sahibine rastlanmıyor. Ziyaretçiler büsbütün bu hususta bilgiden mahrum bulunuyorlar. Mezar taşındaki yazı da okunamıyor. Bu yatır muratları çok çabuk yerine getirirmiş. Bu yüzden ona Tezveren Dede deniliyor. Ankara çevresindeki incelememizde görüleceği gibi dede adiyle anılan bu gibi yatırlar baba adiyle anılanlarla birlikte çokluk teşkil ediyorlar.

Tezveren Dede ile ilgili fotoğraf bir yatır ortadan kaldırılsa yerle bir edilse dahi ona karşı bir ilgi ve inanç mevcutsa şeklin hiçbir değeri olmadığını, hattâ halkın yakınlığını artırdığını teyit ediyor.

Yalnız evvelce bir yatır bulunduğuna dair ortada hiçbir işaret kalmaz, onun yerine kâmilen faal halde bulunan müesseseler kurulur ve o yer çevresinde ziyaret ve adakla ilgi kurmaya elverişli en küçük bir yer olmazsa, zamanla kaybolma ihtimali beliriyor. Aksi halde orada bir yatırın bulunduğu, onun çok mütevazi bir mezarı olduğu bilinirse o ilgi yasak ve tahriple önlenemiyor. Buna dair araştırmalarımızda bazı örnekler zikredeceğiz.

Kaynak: Tanyu, Hikmet, “Ankara ve Çevresinde Adak ve Adak Yerleri, A.Ü.İ.F. yayınları, 1967, Ankara, s. 80-81.

Kaynak