Hacı Arif Hamamı

Hacı Arif Hamamı, Pazarkapı Mahallesi’nde, Pazarkapı Camii’nin güneyinde, kendi adını taşıyan sokak üzerinde yer almakta olup 19. yüzyılın ilk çeyreğinde inşa edilmiştir. Araştırmacılar yapıyı daha erken, 17. veya 18. yüzyıllara tarihlendirse de, mevcut plan özellikleri ve üslubu bu görüşü desteklememekte; aksine yapının daha geç bir dönemde, muhtemelen yeniden inşa edilerek bugünkü formuna kavuştuğunu göstermektedir.

Hamam, Türk ampiri üslubunun belirgin özelliklerini taşımakta olup, bu yönüyle döneminin mimari zevkini yansıtır. Dört eyvanlı plan düzenine sahip olan yapı, kubbeli örtü sistemi ve köşe halvet hücreleriyle klasik Osmanlı hamam geleneğini sürdürürken, simetri ve oranlarıyla 19. yüzyılın estetik anlayışını da yansıtır.

Yapı, soğukluk, ılıklık, sıcaklık ve külhan bölümlerinden oluşmaktadır. Dikdörtgen planlı soğukluk kısmı tamamen yıkılmış olmakla birlikte, iki bölümlü olduğu değerlendirilmektedir. Bunun batısında yer alan ılıklık bölümü, üç kubbe ve bir tonozla örtülü dört ayrı birimden meydana gelmekte ve soğukluk bölümünün batı kısmını boydan boya kaplamaktadır. Ilıklığın batısında bulunan sıcaklık bölümü, dört eyvanlı düzeni ve köşelere yerleştirilmiş dört halvet hücresiyle dikkat çeker; tüm birimler kubbeyle örtülüdür. Bu mekânsal kurgunun kuzeyinde beşik tonozla örtülü külhan yer almakta olup, hamamın işlevsel bütünlüğünü tamamlamaktadır.

Bugün metruk durumda bulunan Hacı Arif Hamamı, özel bir işletme tarafından depo ve araç parkı olarak kullanılmaktadır. Zaman içinde geçirdiği yıkımlar nedeniyle özellikle soğukluk bölümü tamamen ortadan kalkmıştır. Buna karşın, ılıklık ve sıcaklık kısımları büyük ölçüde özgün biçimlerini koruyarak günümüze ulaşmıştır.

Kaynak