Ali Saib Paşa Hamamı

Ali Saib Paşa Hamamı, kitabesinin bulunmamasına rağmen 1900 tarihli Ankara Vilayet Salnamesi ile Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde 586 numaralı defterin 240. sayfasındaki kayıtlara göre Ali Saib Paşa tarafından 1887-1889 yılları arasında inşa edilmiştir. Hamam, kuzey-güney doğrultuda tek hamam olarak planlanmış olup sıcaklık bölümü üç eyvanlı ve iki halvet hücreli bir düzen göstermektedir. Hamama kuzey cephenin ortasındaki düz lentolu kapıdan girilmektedir. Bu giriş, iki katlı olarak düzenlenmiş bir ön mekâna açılmakta olup kuzey cepheye bir, doğu cepheye açılan iki pencere ile aydınlatılmıştır. Ön mekânın güney duvarının ortasına açılan kapıdan hamamın soyunmalık bölümüne geçilmektedir.

Doğu-batı doğrultuda dikdörtgen planlı soyunmalık mekânının üzeri sivri tonozla örtülmüştür. Bu mekân doğu cepheye açılan dikdörtgen formlu iki, batı cepheye açılan kare biçimli bir pencere ile aydınlatılmaktadır. Soyunmalık bölümünün güneyinde bu mekâna eklenmiş tonoz örtülü dar bir koridor bulunmaktadır. Bu koridorun batısındaki kapıdan tıraşlık olarak düzenlenmiş bölüme, güneyine açılan kapıdan ise sıcaklık bölümüne geçilmektedir. Tıraşlık mekânının batısında, sıcaklığın kuzeyinde yer alan mekân beşik tonozla örtülü olup tuvalet olarak kullanılmaktadır. Hamamın soğukluk mekânı bulunmamaktadır.

Sıcaklık mekânı, merkezi bir kubbenin etrafına yerleştirilmiş üç eyvan ve iki halvetten oluşmaktadır. Sıcaklık mekânı kubbesi elips bir görünüme sahip olup üzerinde 16 adet ışık gözü bulunmaktadır. Kubbe altında sekizgen formunda düzenlenmiş göbek taşı yer almakta, doğu ve batı eyvanlarda sekiler bulunmaktadır. Eyvanlar kuzey hariç üç cephede yer almakta olup üzerleri sivri tonozla örtülmüştür. Güney eyvanın güney duvarı ortasına açılan bir pencere ile hamamın su deposu ile irtibat sağlanmıştır. Bu eyvanda yerden 20 cm yüksekliğinde sekiler bulunmakta olup ayrıca dört adet mermer kurna yer almaktadır. Orijinal olduğu düşünülen kurnaların ayna taşları bulunmamakta ve yüzeyleri lale kabartmalarıyla süslenmiştir.

Güneydeki ana eyvanın doğu ve batı taraflarında yaklaşık 3.50 x 3.50 m ölçülerindeki halvet hücreleri bulunmaktadır. Bu hücrelerin üzeri pandantiflerle geçilmiş kubbelerle kapatılmış olup kubbelerinde yedi adet yuvarlak formlu ışık gözü yer almaktadır. Halvet hücreleri, giriş kapılarının bulunduğu cephe hariç tüm yönlerden 0.25 m yüksekliğinde ve 0.90 m genişliğinde sekilerle çevrilmiştir. Her bir halvet hücresinde dörder adet kurna bulunmaktadır. Sıcaklık mekânının zemini ve yerden yaklaşık 1.30 m yüksekliğe kadar olan kısımları mermer levhalarla kaplanmıştır.

Su deposu ve külhan bölümü hamamın güney cephesi boyunca uzanmaktadır. Su deposunun üzeri tonozla örtülüdür. Külhan bölümü orijinalliğini kaybetmiştir. Yapının süslemesi, mermer kurnaların yüzeylerini bezeyen kabartma lale motifleriyle sınırlıdır. Malzeme olarak düzgün kesme taş kullanılmış olup üst örtü yakın zamanlarda yapılan onarımlarla mozayik olarak değiştirilmiştir.

Kaynak